1. Normal Shutdown
2. Shutdown Immediate
3. Shutdown Abort

1. Normal Shutdown

During normal shutdown, before the oracle database is shut down, oracle will wait for all active users to disconnect their sessions. As the parameter name (normal) suggest, use this option to shutdown the database under normal conditions.

SQL> shutdown
Database closed.
Database dismounted.
ORACLE instance shut down.
SQL>

2. Shutdown Immediate

During immediate shutdown, before the oracle database is shut down, oracle will rollback active transaction and disconnect all active users. Use this option when there is a problem with your database and you don’t have enough time to request users to log-off.

SQL> shutdown immediate;
Database closed.
Database dismounted.
ORACLE instance shut down.
SQL>

3. Shutdown Abort

During shutdown abort, before the oracle database is shutdown, all user sessions will be terminated immediately. Uncomitted transactions will not be rolled back. Use this option only during emergency situations when the “shutdown” and “shutdown immediate” doesn’t work.

$ sqlplus '/ as sysdba'
SQL*Plus: Release 10.2.0.3.0 - Production on Sun Jan 18 11:11:33 2009
Copyright (c) 1982, 2006, Oracle.  All Rights Reserved.
Connected to an idle instance.

SQL> shutdown abort
ORACLE instance shut down.
SQL>

Typical oracle installation will have oracle as username and dba as group. On Linux, do su to oracle as shown below.

$ su - oracle

2. Connect to oracle sysdba

Make sure ORACLE_SID and ORACLE_HOME are set properly as shown below.

$ env | grep ORA
ORACLE_SID=DEVDB
ORACLE_HOME=/u01/app/oracle/product/10.2.0

You can connect using either “/ as sysdba” or an oracle account that has DBA privilege.

$ sqlplus '/ as sysdba'
SQL*Plus: Release 10.2.0.3.0 - Production on Sun Jan 18 11:11:28 2009
Copyright (c) 1982, 2006, Oracle.  All Rights Reserved.

Connected to:
Oracle Database 10g Enterprise Edition Release 10.2.0.3.0 - Production
With the Partitioning and Data Mining options
SQL>

3. Start Oracle Database

The default SPFILE (server parameter file) is located under $ORACLE_HOME/dbs. Oracle will use this SPFILE during startup, if you don’t specify PFILE.

Oracle will look for the parameter file in the following order under $ORACLE_HOME/dbs. If any one of them exist, it will use that particular parameter file.

1. spfile$ORACLE_SID.ora
2. spfile.ora
3. init$ORACLE_SID.ora

Type “startup” at the SQL command prompt to startup the database as shown below.

SQL> startup
ORACLE instance started.

Total System Global Area  812529152 bytes
Fixed Size                  2264280 bytes
Variable Size             960781800 bytes
Database Buffers           54654432 bytes
Redo Buffers                3498640 bytes
Database mounted.
Database opened.
SQL>

If you want to startup Oracle with PFILE, pass it as a parameter as shown below.

SQL> STARTUP PFILE=/u01/app/oracle/product/10.2.0/dbs/init.ora

• Aylık/yıılık baskı hacminiz ne kadar?
• Baskı işlerinin kopyalama, faks, baskı  olarak (renkli, siyah) dağılımı nedir?
• Baskı işlerinizi kaç ürünle yapıyorsunuz? ve bu ürünlerin iş yükleri nedir?
• Yazıcı bakımı/onarımı ve işletmesi için aylık ne kadar bütçe ayırıyorsunuz?
• Aylık kağıt,toner vb sarf malzemeleri gideriniz nedir?
• Yazıcıya gönderilen evrakların gizliliğe ihtiyacı varmı?
• Şirketiniz büyüdükçe aylık/yıllık baskı hacminiz hangi oranda artar?
• Mobil personelinizin yazıcı ihtiyacını nasıl gidermelisiniz?
• Kişi,departman bazında baskı takibi yaparak gereksiz baskıları önleyebilirmemizi sağlayacak yazılıma ihtiyacımız varmı?
• Yazıcılar yeterince hızlımı?
• Güvenilir bir marka mı?
• Enerji Tüketimi nasıl?
• Çift taraflı baskı yapabiliyormu?
• Wi-Fi (kablosuz) yazdırmaya ihtiyacım varmı?
• Yazdıracağım en büyük sayfa boyutu(A3,A4…)
• Tercih ettiğim yazıcı türü(inkjet,laserjet..)
• Multi fonksiyonlu yazıcıya ihtiyacım varmı? (Yazıcı,tarama,fotokopi,fax…)

Bu sorular çerçevesinde ihtiyaç analizini belirledikten sonra 5 yıllık baskı yönetiminizi teslim edeceğiniz şirket ve ürünün size mal  olacağı toplam sahip olma maliyetiyle birlikte şirket ve ürünün teknik destek servisi yaygınlığı ve yetkinliğini iyi değerlendirin.

Hemen hemen hepimiz internette dolaşırken sonradan işimize yarayabileceğini düşündüğümüz web adreslerini genelde İnternet Explorer veya Firefox programındaki ’sık kullanılanlar’ bölümüne ekliyoruz.

Ancak bu siteler kapandığında, haber linkleri değiştiği zaman ya da bilgisayarın işletim sistemi bozulup bilgisayarı yeniden kurmak zorunda kaldığınızda bu bilgilere erişmek imkânsız hale gelebiliyor. Oysa Türkiye’den çıkan bir proje olan Marro.ws sayesinde sadece internet adresleri değil, metinler de saklandığı için dünyanın her yerinden daha önce kayıt ettiğiniz bilgilere veya web adreslerindeki bilgilere erişebiliyorsunuz.

İki genç girişimci Ali Rıza Babaoğlan ve Aykut Karaalioğlu’nun kurduğu Impreda Technology tarafından hayata geçirilen Marro.ws projesi ile kullanıcıların bir kere internet üzerinde eriştiği bilgiye, tekrar çok daha hızlı bir şekilde erişebilmesi amaçlanıyor.

Projelerinin tanıtımını yapmak amacıyla, internetin geleceğinin konuşulduğu ve Google, Xing, Ebay gibi şirketlerin CEO’larının katıldığı Almanya Next 2009′da konuşmacı olarak yer alan ve bir sunum yapan Babaoğlu ve Karaalioğlu, henüz kafalarındaki sistemin daha yüzde 15′ini hayata geçirebildiklerini ifade ettiler.

Marro.ws, Amerika Ursinus Üniversitesi’nde derslerde örnek proje olarak gösteriliyor. Kısa bir süre önce Amerika’da bir ofis açtıklarını ve kurdukları şirket bünyesinde 4 kişiyi istihdam ettiklerini belirten Ali Rıza Babaoğlan, “Küresel krizin etkilerinin azalmaya başladığı şu günlerde, krizden çıkış adına farklı alanlarda yatırım yapmak isteyen vizyon sahibi işadamlarını projemize göz atmaya davet ediyoruz.” diyor. Facebook’un yüzde 1′ine 250 milyon dolar verilmesini örnek göstererek bu alanda yatırım yapanların ileride çok kârlı çıkacağını anlatıyor.

12 Ağustos 2009′da II. versiyonu yayınlanan sitenin 5 binin üzerinde aktif üyesi var. Ziyaretçilerinin yarısı Türkiye’den oluşan Marrow.ws sitesi, Amerika, Polonya, İngiltere, İtalya, Çin, Almanya, Belçika ve Hindistan gibi ülkelerden de yüksek oranda ziyaretçi alıyor. Şu anda İngilizce olan site yakında Türkçe dil desteği dahil olmak üzere 6 dilde de yayınlanacak. h.bayraktar@zaman.com.tr

***

Nasıl içerik saklayabilirim?

Marro.ws sitesine giriş yaptıktan sonra saklamak istediğiniz sitedeki yazıyı kopyalayıp Marro.ws sitesindeki ‘Write it!’ kutusuna yapıştırıyorsunuz. İsterseniz yazının üzerindeki görsel hataları kutunun özelliklerini kullanarak düzenleyebilir, istediğiniz yeri kalın, italik ya da altı çizili yapabilirsiniz. ‘Tag it!’ bölümünde ise eklediğiniz yazıya etiketleme yapabilirsiniz. ‘Alias!’ bölümünü boş geçerseniz otomatik bir URL oluşturup yazıya o URL üzerinden ulaşmanızı sağlar. Eğer yazıya daha kolay ulaşmak isterseniz URL kısmına istediğiniz kelimeyi yazabilirsiniz. ‘Gönder (submit)’ butonuna basmadan önce yazının herkese açık ya da size özel olmasını istediğinizi belirtmeniz gerekiyor.

Kullanıcılarına kolay içerik eklemek için Firefox ve İnternet Explorer eklentisi de sunan Marro.ws’ye, bir sitede dolaşırken beğendiğiniz içeriğin tamamını ya da sadece belli bir bölümünü seçerek üzerine sağ tıklayarak anında kaydedebiliyorsunuz. Marro.ws’a eklemek istediğiniz metni seçip sağ tıklayıp “Marro.ws it!” demeniz yeterli.

İnternet üzerinde yer alan tüm metin tabanlı bilgileri kolayca saklayıp dilediğiniz yerden PDF, HTML, TXT gibi değişik formatlarda çıktılarını alabilme imkanı sunan Marro.ws sitesine eklediğimiz içerikleri kimsenin erişemeyeceği sadece kendimize özel bilgi olarak saklayabildiğimiz gibi istersek herkesin bu bilgilere erişebilmesini de sağlayabiliyoruz.

Yoğun ve kontrolsüz internet kullanımı çocukları, gerçek dünyadan uzaklaştırırken, daha bireysel olmaya itiyor, ailevi ilişkilerin zayıflamasına ve problem çözme becerilerinin gelişmemesine sebep oluyor. Özellikle cinsel içerikli siteler henüz otokontrol mekanizmaları tam gelişmemiş, psikolojik olgunluk süreçlerini henüz tamamlamamış çocuklar üzerinde olumsuz izler bırakabiliyor.

Endişe verici bu durum karşısında çoğu anne ve baba, çocukları korumak için ya internet kullanımını yasaklama yoluna başvuruyor ya da web filtreleme programları ile kötü içerikli sitelere girmelerini engellemeye çalışıyor. Oysa bir şeyi yasaklamak, yasaklanana karşı ilgiyi artırdığı gibi çocuğun anne-babaya olumsuz tavırlar takınmasına da neden oluyor. Zaten ucu bucağı belli olmayan internet içerisindeki bilginin, görüntünün denetlenmesi veya yasaklanması teknolojik olarak kesinlikle mümkün değil.

Bu yüzden çocuklarımızı internet üzerindeki tehlikelerden korumak için yasaklayıcı tedbirler tek başına yeterli gelmeyecektir. Yapılması gereken, çocukla iyi iletişim kurup ona mantıklı, tatmin edici açıklama yaparak ve birlikte bir karara vararak çocuğumuzun interneti doğru bir şekilde kullanması için gerekli bilinci vermek olacaktır.

İnternetin bilinçli ve çocuğumuzun faydasına bir şekilde kullanılması için öncelikle anne ve babaların daha sonra da çocukların üzerine düşen aşağıdaki sorumlulukları yerine getirmeleri gerekiyor.

Çocukların güvenle sörf yapmaları için anne ve babalara öneriler

Çocuğunuzun internete girdiği bilgisayar, çocuğun odasında değil, evinizin ortak kullanım alanı içinde olmasına dikkat edin.

Çocuğunuz ile birlikte internet kullanımı kurallarını kapsayan internet sözleşmesi hazırlayın.

Çocuğunuzun bilgisayar kullanma süresi ile aktivitelere ayrılan süreleri arasındaki dengeyi kurun.

Çocuğun gelişimine uygun siteleri ziyaret etmesini sağlamak ve internette gereğinden çok vakit geçirmesini önlemek için, kaynak sitelerin listesini çocuğunuzla beraber hazırlayıp İnternet Explorer’daki sık kullanılanlar listesine ekleyin.

Çocuklara kesinlikle aile büyüklerinin bilgisi dışında internet arkadaşlarıyla yüz yüze görüşme yapmamasını mutlaka öğretin. Eğer bir buluşma olacaksa ona eşlik edin ve buluşma yerinin güvenli bir yer olmasına dikkat edin.

Çocuklarınız için koyduğunuz kuralların etkili olabilmesi için aileniz içinde iyi bir iletişim zemini oluşturmanız gerekir.

İnternet için kullanılan bilgisayara mutlaka antivirüs ve web filtreleme programları yükleyin.

Çocuğunuza evinizin adresi, okulunun adı, telefon numaranız gibi kişisel bilgileri internet sohbet ortamında kimseye vermemesi gerektiğini öğretin.

Bilinçli ve güvenli internet kullanımı hakkında çocuğunuzu bilgilendirin.

Çocuğunuzun internet kullanımını denetleyiniz. Hangi sitelere girdiği, hangi sohbet ortamlarında bulunduğu konusunda fikir sahibi olun.

Çocuğunuzun kötü alışkanlıklar edinmesine sebep olan sitelerden uzak durmasını sağlayın.

10 yaşın altındaki çocuklar interneti kullanırken tamamen sizin gözetim ve kontrolünüzde olmalı. Çevrimiçi olduklarında yanlarında oturun. Yalnızca sizin seçtiğiniz siteleri ziyaret ettiklerinden emin olun.

Sitelerdeki oyunlara, aktivitelere ve yarışmalara katılmadan önce bunların yaşına uygun olup olmadığı konusunda mutlaka size veya öğretmenine danışması gerektiğini öğütleyin.

Çocuklar için internet kullanım önerileri

Anne-babanızın bilgisi dışında kimseye adınızı, soyadınızı, evinizin ve okulunuzun adres ve telefon bilgilerini vermeyin.

Birileri rahatsız edici şeyler söyler ya da gönderirse bunları anne-babanızla mutlaka paylaşın.

Bilmediğiniz, tanımadığınız kişilerden gelen e-mailleri hemen açmayın.

Anne-babanızın internet için koyduğu kurallara uyun. Unutmayın bunlar güvenliğiniz içindir.

Anne-babanızın bilgisi dışında internet üzerinden herhangi bir alışverişte bulunmayın.

Hiçbir koşulda kişisel bilgilerinizi, kredi kartı numarası veya şifrelerinizi bir başkasına vermeyin.

Bir aktiviteye ya da oyuna katılabilmeniz için üyelik gerektiren web sitelerine gereğinden fazla kişisel bilgilerinizi vermeyin.

Bazı insanların kötü niyetli olabileceklerini ve çocuk olmadıkları halde çocuk gibi davranabileceklerini unutmayın.

İnternette hiçbir tartışmaya ya da kavgaya katılmayın. Eğer biri sizinle tartışmaya ya da kavgaya kalkışırsa, ona cevap vermeyin ve ailenizi konudan haberdar edin.

12 yaşından küçükseniz, veliniz olmadan internet kafelere gitmeyin.

İnternette sadece tanıdığınız kişilerle sohbet edin. Yabancılarla web kamera kullanarak konuşmayın.

Zararlı ve rahatsız edici sitelerle karşılaştığınızda hemen www.ihbarweb.org.tr’ye ihbar edin.

İçerik filtreleme programları

İnternet kullanırken çocuklarınızın kötü içerikli sitelere girmesini engellemek, internet erişim kısıtı getirmek veya çocuğunuzun hangi sitelere girdiğini öğrenmek için filtreleme yazılımları kullanabilirsiniz. En çok kullanılan web filtre programları:

Volsoft Web Filtre (http://www.webfiltre.com),

ErtemsoftAntiporn (http://www.ertemsoft.net/),

Screen Shirld Anti Porno programı (http://www.screenshield.com/),

iShield (http://www.guardwareinc.com)

Safescreen (http://www.safescreen.net/),

K9 Web Protection (http://www1.k9webprotection.com/), KIDO’Z(http://kidoz.net/index.html),

Child Control ve McAfee Family Protection.

RTÜK tarafından hazırlanan Gözcü,

TTNet Aile Koruma Şifresi.

Beste yapmaktan grafik çizmeye, uçak kullanmaktan süt sağmaya, tıptan ticarete, işte, okulda, evde her yerde kullandığımız bilgisayarların bize sunduğu yararları saymakla bitiremeyiz.

Ancak bilgisayarların, bilinçsizce ve uzun süre kullanıldığı zaman sağlık sorunlarına neden olabildiği de bir gerçek. Bu sağlık sorunları kimilerinde ellerde, bileklerde, kollarda, omuzlarda, boyunda ve sırtta ağrı, tutulma veya kasılmayla kendini gösterirken, kimilerinde halsizlik, isteksizlik ve görme bozuklukları olarak ortaya çıkabiliyor.

Birçok kişi bilgisayar başında iken, nasıl oturduğunu çoktan unutmuş, sırt öne eğilmiş, eller klavye ya da fare üstünde, gözleri ekrana kilitlenmiş vaziyette zamanın ne kadar hızlı geçtiğinden habersizdir. Ancak bilgisayar başından kalktıklarında; gözlerinde yanma, boyun kaslarında ağrı ve sertleşme, elde uyuşukluk, yorgunluk gibi şikâyetlerden söz etmeye başlarlar.

Yanlış bilgisayar kullanımından kaynaklanan sağlık sorunlarından etkilenmek istemiyorsanız, bilgisayar kullanırken dikkat etmeniz gereken bazı kurallar var:

Bilgisayar satın alırken işlemcisinin, RAM’inin kapasitesinin veya çoklu ortam özelliklerinin yanında bilgisayar monitörünün ne kadar radyasyon yaydığı, klavye ve faresinin ergonomik olup olmadığı gibi konulara da dikkat edin.

Bilgisayarın bulunduğu mekânın havasının mutlaka belli aralıklarla nemlendirilmesini sağlayın.

İşyerinde, okulda veya evde bulunan bilgisayarı ortaklaşa kullanırken her oturduğunuzda çalışma ortamını ihtiyaçlarınıza göre ayarlayın.

Sık kullandığınız kâğıtları, kitapları veya diğer araç gereçleri kolayca uzanabileceğiniz mesafelerde tutun.

Ortamın ve ekranın tozunun ıslak bezle sık sık alınması ekrandaki görüntünün netleşmesini sağlar.

Ayarlanabilir sandalye kullanın: Çalışma sandalyesi satın alırken yükseklik ile sırtlığının ayarlanabilir olup olmadığına dikkat edin. Sandalyenin yanlarda kolları dinlendirebilecek yerlerinin olması ve sırtlığının dik olması çalışma sırasında sizi rahat ettirir. Sandalyeye oturduğunuz zaman başınızın dik, sırtınız destekli, kollarınız rahat, gözleriniz ekranın tam karşısında olsun. Ekrana olan uzaklığınızın 50-70 cm arasında olmasına özen gösterin.

Yüksek masalar çalışmak için uygun değildir. Oturulan masanın yüksek olmaması, omuzların yüksekte kalmaması gerekir. Omuzlar ne aşağı inmeli ne de yukarı çıkmalıdır.

Işık yansımalarından korunun. Oda aydınlatması için gündüzleri gün ışığı kullanın. Akşamları ise lambanın ışık şiddetinin normalden yarı yarıya daha az olmasını sağlayarak ışık yansımalarını aza indirmeye çalışın. Monitörünüzü yan tarafı pencereye bakacak biçimde yerleştirerek pencereden gelen ışık yansımalarından korunun.

Ekran koruyucu kullanın. Toprak hattı olan ekran koruyucular bilgisayarın elektrik yükünün azaltılmasını sağlar.

Ergonomik fare ve klavye kullanın. Fare olabildiğince vücuda yakın tutularak omuz, el bileği ve dirsekteki gerilimin azaltılması sağlanmalı. Fare ve klavye kolların rahatlıkla ulaşabileceği bir uzaklıkta ve yükseklikte olmalı.

Belge tutucu kullanın. Eğer işiniz gereği kâğıt ortamındaki bilgileri bilgisayara aktarmanız gerekiyorsa, okunacak belgeler bilgisayar ekranına oldukça yakın ve göze ekranla eşit uzaklıkta olmalı; bunu sağlamak için belge tutucu kullanabilirsiniz.

Uzun süre hareketsiz kalmayın. Uzun süre hareketsiz oturmak rahatsızlık ve kas yorulmasına yol açabileceği için, çalışırken küçük molalar verilip esneme egzersizleri yapılmalıdır. Bilgisayarda uzun süre çalışacaksanız en azından saatte bir, mümkünse daha da sık olarak kısa molalar verin.

Monitörünüze bakarken gözlerinizi kırpmayı unutmayın: Aslında göz kırpmak düşünmeksizin, kendiliğinden yaptığımız bir eylemdir. Ancak insanlar normal şartlarda bilgisayar kullanırken daha az göz kırpar. Bu durum gözler için zararlıdır. Göz kırpmak, gözlerinizi doğal olarak koruyup nemlendirir ve göz kuruluğunun önlenmesine yardımcı olur. Her 20 dakikada bir önünüzdeki ekrana bakmaktan vazgeçip yaklaşık 5-6 metre uzaklıktaki bir nesneye bakarak göz kaslarınızın gevşemesini sağlayın.

Dizüstü bilgisayarları masa başına oturmadan uzun süreli kullanmayın. Yatak gibi rahat mekânlarda dizüstü bilgisayarla çalışırken, ister istemez öne doğru eğiliriz ya da bilgisayarı kucağımıza alırız. Bu tür uzun süreli kullanımlar duruş bozukluğu, omuz, boyun ve bel kaslarının zorlanması ile şiddetli ağrılar duyulmasına neden olabilir. Bu riski azaltmak için, dizlerinizin üstüne koyduğunuz bilgisayarın ekranını yükseltmek için bacaklarınızın üzerine mutlaka bir destek (kalın bir kitap gibi) koyun.

Bilgisayar ve monitörlerinin yaydığı elektromanyetik dalgalardan kendinizi koruyun. Elektromanyetik alanlar ekranın ön kısmında en az düzeyde iken, yanlarında, üstünde ve arkasında fazladır. Birden çok bilgisayarın bulunduğu ortamlarda bilgisayarın yanında ve arkasında 120 cm’den daha az mesafede kimse çalışmamalıdır.

Her gün düzenli olarak egzersiz yapın. İşiniz gereği sürekli masa başında oturuyorsanız kilo almamak ve kaslarınızı çalıştırmak için egzersizlerinizi ihmal etmeyin.

Çocuk, genç, ihtiyar her kesimin bir şekilde farklı farklı amaçlar için kullandığı internet ile kimimiz aradığı bilgiye bir tıkla kolayca ulaşabilirken, kimimizde dünyanın öbür ucundaki arkadaşı veya akrabasıyla yazılı, sesli ve görüntülü olarak hiç para harcamadan saatlerce sohbet edebiliyor.

Çocuklarımızın ödevlerini yaptığı, gençlerimizin uzaktan eğitim aldığı, birçok işadamının e-ticaret yaptığı, annelerimizin yemek tariflerini aldığı, babamızın gazetesini okuduğu internet ortamı saymakla bitiremeyeceğimiz kadar fazla alanda bize hizmet verip hayatımızı kolaylaştırıyor. Tabi ki bilinçli ve güvenli bir şekilde interneti kullandığımız sürece…

Aksi takdirde bilinçsizce kullanılan internet faydasından çok zarar üreterek dönüşü mümkün olmayan maddi ve manevi zararlar vererek hayatımızı bir kâbusa çevirebilir: Uzun sohbetler sonucu kaybedilen vakit, kumar ve zararlı oyunlarla kazanılan kötü alışkanlıklar, bilgisayarlara bulaşan virüs veya casus yazılımlarla kişisel bilgilerimizin çalınması, güvensiz bir şekilde yaptığımız bankacılık işlemleri sırasında kaybedilen paralar…

Bu listeye internetin bilinçsizce kullanılması sonucu bize vereceği zararları anlatan daha bir çok madde eklemek mümkün. Kısacası tüm kişisel veri ve bilgilerimizin saklandığı, özel ve bankacılık bilgilerimizin kullanıldığı bilgisayarlarımıza güvenlik önlemleri almadan internette dolaşmak pek akıl kârı gözükmüyor.

İnternette güvenli bir şekilde sörf yapmak istiyorsanız aşağıdaki tavsiyelerimize uymanız yeterli.

Bu önlemleri almadan internette sörfe başlamayın

Bilgisayarınızda yüklü olan işletim sistemi, antivirüs ve güvenlik duvarı programlarınızı sürekli güncelleyin.

Kullanmadığınız zamanlarda kablosuz ağınızı mutlaka kapatın ve bilgisayar ağınızı kesinlikle kimseyle paylaşmayın.

Kablosuz ağınıza mutlaka şifre koyun ve kablosuz ağınıza bağlanacak cihazları kısıtlayın.

Bilgisayarınızı uzaktan bağlantılara (Remote Desktop) kapatın.

Modeminizde mümkün olduğunca port açmaktan kaçının.

Her ne sebeple olursa olsun güvenlik programlarını devre dışı bırakmayın. Hele hele güvenlik programı bilgisayarınızda yüklü değilken veya devre dışı iken internette kesinlikle sörf yapmayın.

Bilgi aktarma ve saklama araçlarını (CD, disket, memory card, usb bellek, harici hard disk vb.) kullanmadan önce antivirüs programları ile taratın.

İnternette gezinirken aniden açılan pencerelerin içeriğine asla güvenmeyin. Bu pencereler çekilişi kazandığınızı, bilgisayarınızda virüs olduğunu veya hemen tıklamanız gerektiğini belirtebilir. Bu pencerelerde bulunan butonlardan birine tıkladığınızda, zararlı uygulamayı farkında olmadan kendi elinizle bilgisayarınıza kurmuş olursunuz. IP numaranızı gizleyin. Girdiğiniz her site, yazdığınız her mesaj birileri tarafından takip ediliyor olabilir. Güvenmediğiniz sitelerde dolaşırken IP numaranızı gizleyin. Bunun için halka açık proxyler (vekil sunucu) kullanabilirsiniz.

Google’da bulduğunuz web sitelerine sörf yapamadan önce sitenin güvenilirliğini test edin.İnternet Explorer ve Firefox browserlara bir eklenti olarak yüklenebilen McAfee SiteAdvisor programı ile web sitelerinin casus yazılım ve virüs bulaştırma risklerinin olup olmadığını öğrenip ona göre web sitelerinde sörf yapın.

Her sertifika anlaşmasını kabul etmeyin. Web sayfaları ile iletişiminizi güvenli bir şekilde kurmanızı sağlayan sertifikalar kötü niyetli kişilerin bilgisayarınıza virüs bulaşmasını sağlamak için kullanılan en önemli araçlardan biridir. Durup dururken karşınıza çıkan veya güvenmediğiniz bir sitedeki sertifika anlaşmasını hemen kabul etmeyin.

Web sitelerine üye olurken mümkün olduğunca size özel bilgileri vermeyin

Çoğu web sitesi bilgilerine erişebilmeniz için siteye üye olmanızı istiyor. Bu sitelere üye olurken yaşınız, doğum gününüz, adres bilgileriniz, telefonunuz, çalıştığınız yer gibi size özel birçok bilgi talep edilebilir. Bankacılık gibi resmî işlemler için gerekli olan bu tarz bilgileri önünüze gelen her siteye vermek zorunda değilsiniz. Çünkü bu bilgiler ileride sizin için büyük bir güvenlik zafiyeti olarak karşınıza çıkabilir. Bu tarz bilgileri isteyen sitelere ya hiç girmeyin ya da gerçek bilgilerinizi vermeyin.

Üye olduğunuz her web sitesi için aynı şifreleri kullanmayın.

Üyelikle hizmet veren çoğu site bilgisayarınıza yükledikleri Cookie’ler sayesinde bir sitede ne kadar vakit geçirdiğinizden tıkladığınız linklere, o site üzerinde okuduğunuz haberlere kadar özel bilgilerinizi toplayabilirler. Bu yüzden düzenli aralıklara bilgisayarınızdaki Cookie’leri silin.

MSN’de her şeyi konuşmayın; en yakın arkadaşınız bile kaydettiği MSN konuşmalarınızı ileride sizin aleyhinizde kullanabilir. Mümkünse internet kafe gibi ortak bilgisayarların kullanıldığı ortamlarda MSN oturumunuzu açmayın. Açmak mecburiyetinde kalırsanız en kısa sürede hemen MSN şifrenizi değiştirin.

Sosyal ağlarda önüne geleni arkadaş listenize eklemeyin.

Facebook’ta her önünüze gelen Facebook uygulamasını yüklemeyin. Çünkü birçok uygulama casus yazılım gibi çalışarak şifrelerinizi ele geçirebiliyor.

Spam filtresi kullanın

Mail kutunuzun spamla dolmasını istemiyorsanız mutlaka spam filtresi kullanın.

Maille gelen ek dosyaları mümkün olduğunca açmayın. Eğer illa açmanız gereken bir dosya varsa antivirüs taramasından geçirip açın.

Gelen mail içerisindeki linkleri tıklayarak değil, linki kopyalayıp başka bir sayfada mümkünse Explorer dışındaki başka bir browser ile (Firefox veya Opera gibi) açın.

Mailinizi okuduktan sonra mail hesabınızın oturumunu kapatmadan direkt Explorer’ı kapatmayın.

İnternet bankacılığında güvenliği artırmak için neler yapılmalı?

Şifreleri bilgisayarınızdaki bir dosyada ya da e-posta hesabınızda saklamayın.

Banka ve ticari kurumlardan gelmiş gibi gösterilen ve sizden şifre, kullanıcı adı, müşteri numarası, kredi kartı numarası, kimlik numarası gibi bilgileri talep eden e-postalara itibar etmeyin. Çünkü bankalar e-posta yoluyla hiçbir şekilde müşterilerin kişisel bilgilerini istemez.

Her hesap numaranız için farklı bir şifre belirleyin ve şifrenizi periyodik olarak değiştirin.

Banka hesabınızı, kredi kartlarınızı ve banka kartlarının ekstrelerini düzenli kontrol edin, şüpheli durumlarda bankanız ile irtibata geçin.

İnternet bankacılık işlemlerinizi güvenliğinden emin olmadığınız bilgisayarlardan yapmayın. Özellikle internet kafe gibi umuma açık yerlerdeki bilgisayarları işlemlerde kesinlikle kullanmayın.

İnternette arama yaparken çoğumuzun yıllardır kullandığı arama motoru, tartışmasız Google’dır. Ancak birçok kimse ‘Google’da arama nasıl yapılır?’ konusunda yeterince bilgi sahibi olmadığı için çok basit bulunabilecek bilgi ve belgelere bile ulaşamıyor ya da saatlerce bilgisayar başında vakit harcıyor ama buldukları bilgiler işine yaramıyor. Kolay ve hızlı bir şekilde sonuca ulaşmak isteyenler için ‘Google arama rehberi’ hazırladık. Karşınıza çıkan yüzlerce google sayfasıyla boğuşmak istemiyorsanız ipuçlarımızı okumadan arama yapmayın.

Arama yaparken bunlara dikkat edin

Arama yapacağınız bilgi ile ilgili sorunuzu doğru yazın.

Arama sırasında birden fazla kelime kullanarak arama sonuçları ekranında görüntülenen sayfa sayısını azaltın. Böylece aradığınız bilgiye en kısa sürede ulaşırken en yakın sonuçlara da ulaşmış olursunuz.

Aradığınız bilgiyi tam 12′den vurmak için aradığınız bilgilerin en başına ve en sonuna (”) işareti koyun. Böylece tırnak içerisinde geçen cümlenin tüm kelimelerinin bir arada olduğu sayfalar arama sonucu olarak dönecektir.

Aradığınız kelimeleri çoğul yazmak yerine tekil yazın.

Google büyük harf küçük harf ayrımı yapmaz. Kelimeleri istediğiniz gibi yazabilirsiniz.

Arama sırasında çıkacak sonuçlar arasında istemediğiniz kelime ile ilgili bilgileri çıkartarak sonuç sayfa sayısını azaltın. Hangi kelimeden önce “-” işareti kullanırsanız o kelimenin bulunduğu sayfalar görüntülenmez.

Örnek: İstanbul’un tarihî eserleri ile ilgili araştırma yapıyorsunuz, ancak Bizans dönemine ait eserler sizi ilgilendirmiyorsa, arama satırına “İstanbul tarihî eserleri – Bizans” yazmanız yeterli olacaktır.

İçerisinde mutlaka geçmesini istediğiniz kelimeleri yazarken başına ‘+’ koyun.

İnternet Explorer’da her seferinde www.google.com.tr adresini yazmadan, hemen arama yapabilmek için Google araç çubuğunu İnternet Explorer programına eklenti olarak kurun.

Bazı arama sonuçlarında bilgisayarınıza virüs bulaştırabilecek sitelere bağlantılar olabilir. Bunun için bilgisayarınıza bir içerik filtreleme yazılımı ve antivirüs programı kurun.

İnternette yer alan her bilgi doğru değildir. Bilginin doğruluğunu netleştirmek için arama sonuçlarından en az iki-üç tanesine de bakın.

Google arama operatörleri ile ileri arama teknikleri

inurl: Aranan kelimelerden ilkini web sitesinin URL’sinde (adres satırında) diğerlerini metin içerisinde arar.

Örnek: inurl:oracle backup

allinurl: Aranan kelimelerin hepsinin web sitesinin URL’sinde olan sonuçları getirir. Örnek: allinurl:oracle backup

intitle: Aranan kelimelerden ilkini başlık satırında arar, diğer kelimeleri ise metin içerisinde kontrol eder.

Örnek: intitle: İstanbul Boğazı

allintitle: Arama kriterinizde yer alan kelimelerin tamamının, internet tarayıcısının başlık çubuğunda yer almasını şart koşar. Örnek: allintitle: İstanbul Boğazı

intext: Aranan kelime, sayfanın metin kısmında geçmelidir. Örnek: intext: İstanbul Sultanahmet

allintext: Aranan kelimelerin hepsi metin kısmında geçmelidir. Örnek: allintext: İstanbul Sultanahmet Ayasofya

filetype: Bu operatör ile Google tarafından desteklenen dosya formatlarından herhangi birini seçerek arama yapabilirsiniz.

Örnek: filetype:pdf oracle

cache: Google’ın daha önce indekslediği ve belleğinde sakladıkları. Site bir sebeple “online” değilse, cache: güncel olmasa da işinize yarayacaktır. Örnek: cache: www.cihan.com.tr

info: Site hakkında özet bilgi verir. Örnek: info:bilisimnews.com

link: aranan siteye başka sitelerce verilmiş olan bağlantıları bulur. Örnek: link:www.engelliler.net

site: Bu operatör ise aramaları sadece belirtilen site üzerinde yapar. Örnek: site:www.linux.org.tr windows

define: Google bir sözlük gibi de kullanılabilir.

Örnek: define:sql

inanchor: Aranan kelime sayfanın bağlantı tanım metinlerinde geçmelidir. Örnek: bilgisayar inanchor:ucuz

related: Bir sitenin içerik olarak benzerlerini bulur. Örnek: related:www.codeclever.org

OR (veya): Eğer bir veya iki terimden herhangi birini bulmak istiyorsanız “OR” kelimesini kullanabilirsiniz.

Örnek: Gölhisar OR Burdur

~ (benzer): Benzeri kapsamı bulur. Örnek: ~cihan

= (birim dönüştürme): Birim dönüşümlerinde kullanılır. Örnek: 200Mb=?KB megabiti kilobyte çevirir.

Eğer ‘ben kodlarla uğraşmadan ayrıntılı arama yapmak istiyorum’ diyorsanız Google ana sayfasından “Gelişmiş Arama” bağlantısını tıklayarak çeşitli kriterlere göre filtreleme yaparak daha ayrıntılı arama yapabilirsiniz.

Diğer Google servisleri

fAkademik çalışmalarda arama yapma:http://scholar.google.com/ sitesinde arama yapıldığında sadece akademik çalışmalara ulaşılıyor.

İşletim sistemine özel aramalar:

Macintosh’la ilgili aramalar için www.google.com/mac

Microsoft’la ilgili aramalar için www.google.com/microsoft.html

Linux’la ilgili aramalar için www.google.com/linux adreslerini kullanabilirsiniz.

Birbiriyle ilişkili kelimeler: http://labs.google.com/sets bu sayfada yer alan sütunlara girdiğiniz kelimelerle ilişkili diğer kelimelere ulaşabiliyorsunuz. Örneğin sütunlara sırasıyla IBM, HP, DELL gibi bilgisayar markalarını girip “Large Set” butonuna bastığınızda diğer tüm bilgisayar markaları listeleniyor.

Ayrıntılı resim arama: http://images.google.com/ sayfasında ise internet üzerinde yayınlanan milyonlarca resim içerisinden aradığınız resmi bulabilirsiniz.

İstediğiniz bir ülke ile ilgili güncel haberlere ulaşmak için: http://news.google.com/ sayfasına girin.

Hesap makinesi: Sadece yapmanız gereken işlemi yazın yeter.

Örnek: 48*2

Hava durumu: Yaşadığınız ilin hava durumunu öğrenebilirsiniz.

Örnek:: weather İstanbul

Google’da en çok neler aranıyor?: http://www.google.com/insights/search/ adresinde dünyada ve Türkiye’de 2004 yılından beri en çok aranan kelimelerle ilgili ayrıntılı bilgilere ulaşabilirsiniz.

Çoğumuz, sanal ortamda daha çok sosyalleşmek adına arkadaş listemizi kabartmakla uğraşırken farkına varmadan tüm kişisel bilgilerimizi kendi elimizle herkesin kolaylıkla ulaşabileceği bir ortamda pervasızca sergiliyoruz. Kişilerin cinsiyeti, doğum tarihi, cinsel tercihi, siyasi ve dinî görüşü, eğitim durumu, resimleri, videoları, akraba ve arkadaş bağlantıları, çalıştığı işyerleri gibi birçok özel bilgilerini kaydeden bu siteler sayesinde siber suçlu veya gizli servis elemanları, normalde yıllarca uğraşıp ele geçirebilecekleri bilgilere bir tıkla oturdukları yerden kolayca ulaşabiliyor.

Artık günümüzde pek çok şirketin insan kaynakları birimi, eleman alımı yaparken CV’deki şahsî bilgiler ve referansların dışında sosyal ağlardaki o kişi ile ilgili bilgileri de inceliyor. CV’niz çok parlak görünse bile, bu sitelere eklediğiniz laubali bir fotoğrafınız, mesajınız veya yorumlarınız yüzünden başvuru yaptığınız şirketteki işe alınmayabilir veya çalışmakta olduğunuz işyerinizdeki patronunuz tarafından kovulabilirsiniz. Kısacası sosyal ağları bilinçsizce kullandığınız vakit istikbalinizi kendi ellerinizle karartabilirsiniz.

Çocuklarınız da sosyal ağ sitelerini güvenli kullansın

 Sosyal ağ sitelerine üye olmada tavsiye edilen yaş 13 ve üzeridir. Çocuğunuz daha küçük ise bu siteleri kullanmalarına izin vermeyin.

Çocuğunuzun kullanmayı planladığı siteyi araştırın ve gizlilik politikalarını dikkatlice okuyun. Kullandığı sayfaları aralıklarla kontrol edin.

Çocuklarınızın mümkünse takma isim kullanmalarını tavsiye edin. Ayrıca arkadaşlarının tam isimlerini de sitede yazmamalarını söyleyin.

Sitedeki profilinde özel bilgilerini doldurmadığından emin olun.

Çocuğunuza fotoğrafların pek çok kişisel bilgiyi ortaya çıkarabileceğini açıklayın. Kendilerinin veya arkadaşlarının, adresleri, araç plakaları, kıyafetlerindeki okul isimleri gibi bilgilerin gözüktüğü resimleri yüklememeleri konusunda uyarın.

Sosyal ağ sitelerinde onları rahatsız eden mesajlar olursa mutlaka size söylemesini tembihleyin.

Çocuğunuz belirlediğiniz bu kurallara uymazsa sayfanın silinmesini sağlayın.

En yakın arkadaşınızdan bile gelen mesajların içindeki linklere gözünüz kapalı tıklamayın. İlgili linki internet tarayıcınızdaki adres alanına kopyalayarak ya da elle yazarak bağlanın. Siber suçlular, Facebook gibi sosyal ağların başlangıç sayfalarını taklit ederek kullanıcıların şifrelerini ele geçiriyor.

E-posta adresinizi ve profilinizi herkese açmayın. Siber suçlular sahte kimliklerle oluşturdukları sayfalarda kullanıcı profili toplayıp, bu kişileri spam, reklam ve virüs bombardımanına tutuyorlar. h.bayraktar@zaman.com.tr Bu e-Posta adresi istek dışı postalardan korunmaktadır, görüntülüyebilmek için JavaScript etkinleştirilmelidir

Facebook kullananların dikkatine

Facebook, MySpace, Twitter, Linkedin, Xing, Windows Live Spaces gibi sosyal ağları kullanıyorsanız aşağıdaki tavsiyeleri mutlaka okuyun:

İlk kez Facebook’a giriş yaptığınızda profilinizdeki başlangıç ayarlarında herkes arkadaşlarınızın listesini görebilir durumdadır. Sadece arkadaşlarınızın bu listeyi görmesini işaretleyin.

Size gönderilen bağlantı adreslerine tıklamadan önce kimden geldiğine ve hangi adrese yönlendirildiğine dikkat edin. Tanımadığınız kişilerden gelen mesajlara cevap vermeyin. Çünkü Facebook’ta bir kişiye mesaj gönderdiğiniz anda profiliniz o kişiye kısıtlı olarak 1 aylığına açılır. Dolayısıyla size ait fotoğraf ve dokümanları ele geçirebilir.

Kimlik hırsızları sizinle ilgili bilgi edinmek için sahte hesaplar açarak sosyal ağları kullanır. Arkadaş seçimi yaparken dikkatli olun. Sizinle arkadaş olmak isteyen kişilerin kim olduğunu bilmiyorsanız arkadaş listenize eklemeyin.

Sosyal ağlarda yazdıklarınızın tamamı bir yerde kaydedildiğinden bu verilere hiç beklemediğiniz zamanlarda erişilebileceğini unutmayın. Yazacağınız her şeyin kalıcı olduğunu hiçbir zaman unutmayın. Hesabınızı silebilmeniz mümkün olsa dahi, internetteki herhangi biri bilgileri yazıcıdan kâğıt ortamına taşıyabilir veya bilgisayarına kaydedebilir.

Sosyal ağlarda politik görüş veya hissiyatlarınızı kesinlikle paylaşmayın.

Son zamanlarda sosyal ağlar içerisinde gelen video linklerinin çoğunu izlemek için codec gerekiyor. Google sayfasında bulunan rastgele codec yüklendiği zaman bilgisayarınıza virüs veya casus yazılımlar bulaşabiliyor. Bu yüzden codec programlarını üretici firma sitelerinin kendi sayfalarından indirin.

Bir kişiyi arkadaş olarak eklerken, kesinlikle arkadaşlık detayı belirtmeyin. Bu, bilgisayar korsanları açısından bulunmaz bir nimettir.

Fotoğraflarınızı yüklerken albümün herkese açık özelliğini kapatın, sadece arkadaşlarınıza açık hale getirin. Bu sayede art niyetli kişilerin fotoğraflarınızı kopyalamasının önüne geçebilirsiniz.

Doğum tarihinizi tam olarak yazmayın. İlla yazmak istiyorsanız sadece yılını yazın.

Mail adresinizi gizleyin. Çalıştığınız ve yaşadığınız yerin adresini tam olarak yazmayın.

Özel yazışmalarınızı herkesin görebileceği sayfalarda değil, sadece sizin, şifreyle ulaşabileceğiniz sayfalarda yapın.

Sosyal ağlarda önüne geleni arkadaş listenize eklemeyin. İleride arkadaş listenize göz attığınızda sonra “Bu kimdi yahu?” diye kara kara düşünmeye başlarsınız.

Facebook’ta her önünüze gelen Facebook uygulamasını yüklemeyin. Çünkü birçok uygulama casus yazılım gibi çalışarak şifrelerinizi ele geçirebiliyor.